Argazkia: YPGko buruzagitza eta Garbiñe Elizegi, euskal delegazioko kidea, Euskal Herriko mugimendu feministaren ikurrarekin. Lander Arbelaitz - ARGIA CC-BY-SA
Llevábamos bastante tiempo queriendo acercaros información fidedigna de lo que está sucediendo en Rojava, pero no lo conseguíamos, hasta que, respondiendo a la llamada de las resistentes, una delegación de la Euskal Herria social se ha desplazado durante una semana allá, a llevar solidaridad y recoger testimonio directo. Entre las personas que componían la delegación (conocemos a varias de las que nos fiamos) estaba un periodista de Argia (un medio que demuestra de nuevo su capacidad de implicación con la realidad de las de abajo), Lander Arbelaitz Mitxelena, quien ha remitido desde allá 7 crónicas y varios vídeos. Todo ello está, claro, en euskera, y en ese mismo idioma os lo vamos a ofrecer a continuación. No obstante, para quien le sea imposible entenderlo, puede consultar una traducción neuronal sin corrección, pinchando aquí.
Aprovechando, nos hemos decidido a incorporar otras dos fuentes que nos puedan aportar información en adelante (no tenemos la misma seguridad de su información fidedigna, pero esperamos no equivocarnos), y que son los textos que encontraréis tras las crónicas de Lander Arbelaitz para Argia.
Se trata, por un lado, del texto elaborado por internacionalistas chinas, estadounidenses y rusas, con el título de “La revolución de Rojava en peligro: la lucha por una vida libre continúa“, publicada en CrimethInc., que, tal y como ellas se definen, son “una alianza rebelde-una red descentralizada dedicada a la acción colectiva anónima-una fuga de la prisión de nuestro tiempo. Luchamos por reinventar nuestras vidas y nuestro mundo de acuerdo a los principios de la autodeterminación y el apoyo mutuo.”
Por otro lado, como describen ellas mismas, el enlace a la “actualización diaria desde Rojava, desde el corazón de la revolución de las mujeres, donde se defiende la vida”, que llevan a cabo desde la campaña Women Defend Rojava, de quienes también os acercamos el origen y contenidos de la iniciativa.
Bueno, pues aunque con retraso sobre lo que nos hubiera gustado, esperemos que nos sean útiles estas informaciones sobre lo que realmente está sucediendo en torno a la revolución de las mujeres en Rojava. Eta Argiako lagunei, benetan zorionak eta 999 eZker izandako ekimenaz, benetan zoragarria elkartasuna helarazteko, baina baita ere guztioi informazio fidegarria helarazteko.
Gora Rojavako Emakume kurdu(eta abarren) Iraultza!!
Euskal Herriko delegazio sozial bat Rojavan sartu da
Siriaren menpeko kurduek nazioarteko komunitateari eginiko deiari erantzunez joan da Euskal Herriko delegazio soziala Rojavara. Bizi duten gerra giroa eta su-eten egoera hauskorra bertatik bertara ezagutu eta haren berri ematea da asmoa. ARGIA bertan da eta webgunean jarraipen berezia egingo diogu.
2026ko otsailaren 16an
Urtea Venezuelara begira hasi bazuen munduak, urtarrilaren 6an Siriako gobernuaren ofentsiba hasi zen kurduen aurka. Rojava eskualdea bitan zatitzea lortu zuten eta batetik Kobane hiria geratu zen, setiaturik eta elektrizitaterik gabe, eta bestetik Rojavako gainerako lurraldeak. Urtarrilaren 31n, in extremis, su-eten akordioa sinatu zuten, baina bi aldeen artean konfiantza eza da nagusi.
Egun, Kobane hiria indar yihadistek inguraturik dago. Atzealdean, gainera, Turkiak eraikitako harresia dute; ihes egitea galarazita, beren aurkako sarraskia gertatzeko aukerak oso handiak dira, drusoekin eta alawi komunitateekin egin zuten bezala.
Azken asteetan milaka pertsona iritsi dira bertara Alepo, Tabqa, Raqqa eta inguruko herrietatik, yihadisten sarraskietatik ihesi. Asko meskitetan, eskoletan edo beren autoetan ari dira lo egiten. Kobanek ez dauka nahikoa elikagairik egoera honi aurre egiteko. Elikagai eta ur faltari gehitu zaizkie bi astez pairatu duten elektrizitate mozketa. Kobanen elurra ari zuen bitartean, bertan pilatutako herritar eta desplazatuak berogailurik gabe izan dira.
Kobanek mundu mailan arreta deitu zuen 2015ean, Estatu Islamikoa kanporatu zuelako armada kurduak. Protagonismo nabarmena izan zuten garaipen hartan emakumeen unitate armatuek. Ordutik, feminismoa, autonomia politikoa eta balio demokratikoak ardatz hartuta, proiektu politiko hau asko garatu da eta erreferente eztabaidaezina bilakatu da nazioartean. Gaur egun, erabat mehatxupean dago.
Rojavara sartu den delegazioa ondorengo lau pertsonek osatzen dute:
Mikel Zuluaga Uriarte, "Mikelon", (Bilbo, 1955) Global Sumud Flotilla eta Artea Sareko militantea - migrazioak eta agroekologia.
Garbiñe Elizegi Narbarte (Pomona-California, 1975), mugimendu feministako kidea eta erizaina.
Jose Javier Oses Carrasco, “Jotas” (Unx-Nafarroa, 1980), Burujabetzaren Aldeko Mugimenduko, Irakasleok Palestinarekin eta GMG EH mugimenduetako kidea. Irakaslea.
Lander Arbelaitz Mitxelena (Donostia, 1985), mugimendu euskaltzaleko kidea eta ARGIAko kazetaria.
Kurduek ez dute azken hitza esan
Euskal delegazio sozial bat Siriaren menpeko Kurdistanera iritsi gara igandean, bertako mugimenduak nazioartera zabaldutako deiari erantzunez, egoeraren berri lehen eskutik jasotzera. Ez gara bakarrak. Egun berean joan da bertatik nazioarteko beste delegazio handi bat, eta euskaldunekin batera beste talde bat ere iritsi da, Italia, Alemania, Danimarka eta Kataluniako jendez osatua.
2026ko otsailaren 15ean
Gauza bat argi geratu zaigu: Rojava oso ezberdina da Bashur-ekin konparatuta, hau da, Iraken menpeko Kurdistanekin. Erbil hiriburuan petrodolarrez eraikitako dorre erraldoiak atzean utzita, Tigris ibaiaren ertzera heldu eta burokrazia nagusi den muga igarotzean, dena aldatu da.
Askoz ere txiroagoa nabarmen, inguru ederretan barrena eraman gaitu mugimenduko neska gazte armatu batek. Behinola artzain nomadena zen lurralde horietan, larre berdeak, herrixka txikiak, eta noiz edo noiz lurpetik petrolioa ateratzeko makinaria solteak ikusi ditugu, 180.000 bat biztanleko Qamishli hiriburura heldu arte.
Nahiz eta urtarril hasieran Siriako Gobernuaren erasoa jasan eta, halabeharrez, atzera egin behar izan zuten, berrantolatu egin dira kurduak eta autodefentsa praktikatzen jarraitzen dute. Izan ere, su-etena sinatu zuten arren, tentsioa ez da baretu. Kobane hiria inguratuta dago, eta Siriako armadak aldirietan lapurretak eta gehiegikeriak egin berri dituztela salatu dute.
Nazioartetik borrokara batutako internazionalisten talde batek eman digu horren berri, baita Rojavako iraultzaren defentsa sutsua egin ere. Kolpe gogorra jaso zutela eta arriskua ez dela amaitu jakitun, tinko transmititzen dute askapen mugimendua bizirik dagoela eta indar militarrak berrantolatzearekin batera, Oçalanek proposatutako konfederalismo demokratikoaren proiektu politikoan ari direla indarrak jartzen.
Oçalanek presentzia handia du, bai iruditerian, baita diskurtsoetan ere. Gainera, otsailaren 15arekin heldu da euskal delegazioa, eta gauzak zer diren, egun horretan duela 27 urte atxilotu zuten Kenyan mugimendu kurduaren buruzagia, Mosad, CIA eta Turkiako zerbitzu sekretuek elkarlanean. Bere askatasuna eskatzeko, askapen mugimenduko milaka kidek baraualdia egin dute igandean eta euskal delegazioak ere bai, elkartasunez. Estimatu dute.
Rojavako utopia amaitutzat eman dute nazioarteko hedabide eta eragile ugarik, hori hala gerta dadin interesak handiak direlako. Etsairik sutsuena, Rojavako parte bat inbadituta duen eta droneekin erasoak egiten jarraitu duen Turkiako Estatua da. Hala ere, askapen mugimenduko kideek salatzen dute hori ez dela horrela, eta bizia emateko prest daudela milaka pertsona proiektu demokratiko erradikal eta askatzaile honen alde. Nahiz eta erabat mehatxupean egon eta indar kurduek eta Siriako gobernuak bake-akordioak sinatu eta horren ondorioz zenbait kontutan atzera egin behar izan, ikusteke dago paperean idatzia nola aplikatuko den.
Horrez gain, batez ere gehiengo arabiarrak bizi diren eremuak militarki galdu dituzten arren, bake akordioekin ez dago zalantzan azken urteetan sustraitu duten antolakuntza politiko horizontala, praktika asko, gizarteak barneratu dituelako: zuzendaritza partekatuak (gizarteko botere posizio guztietan beti bi arduradun egon behar direla, gizonak eta emakumeak), komunak (demokrazia zuzeneko espazio politikoak, adibidez, herriz herri) eta kooperatiba sistema, batzuk aipatzearren.
Afrin eskualdeko errefuxiatuak etxera itzultzen hasiko dira... tentuz
Rojavako Afrin eskualdea 2018an inbaditu zuen Turkiako Estatuak. 700.000 biztanleko eremutik ehunka milaka errefuxiatu joan ziren ihesi. Gehienak hegoalderantz, Siriako Estatuko beste lekuetan –hala nola, gertu dagoen Alepon– kokatu ziren, askok Europara jo zuten, eta Rojavako beste lurraldeetan 100.000 kokatu ziren. Astelehenean, beren itzuleraren gaia ez dagoela konponduta gogorarazi eta 500 bat familia datozen egunetan bueltatzen hasiko direla iragarri dute. Bake-akordioen testuinguruan, segurtasun bermeak eskatu dituzte.
2026ko otsailaren 17an
Rojava lehorrarekin alderatuta, Mediterraneo itsasotik askoz gertuago, Siriaren menpeko Kurdistango Afrin eskualdea oso berdea da, olibondoz betea.
"2018an, Siriako gerraren testuinguruan, gure hegoaldeko muga defendatzen ari ginen, halako batean, sorpresaz Turkiako Estatuak eraso egin zigunean bizkarretik, Errusiaren babesarekin. 72 hegazkin militarrek gogor kolpatu zituzten ospitaleak eta fabrikak. Hiriari ur-hornidura moztu zioten. YPG eta YPJ autodefentsa armatuko taldeek 58 egunez eutsi zioten defentsari, baina azkenean ihes egin behar izan genuen. Gerra espero genuen, baina ez maila horretakoa, izan ere, Turkiak zibilen aurkako eraso bortitzak egin zituen", gogoratu digu Afrineko Desplazatuen Asanbladako kide Muhamed Xelic-ek.
Turkiako arduradun politikoek segurtasun kontu gisa azaldu zuten ondoko estatuko lurraldea inbaditzea. "PKK hor zegoela esaten zuten. Eta egia da Afrineko jende askok egin izan duela historikoki bat talde armatu horrekin, baina PKK-k ez zion sekula eraso egin Turkiari Afrinetik", adierazi du. Saminez beterik jakin zuten beren lurretako ehunka olibondo sustraietatik atera eta Turkiara eramaten zituztela, edo egurretarako moztu. "Nire lursailean 400 urteko olibondoak nituen". Talde yihadistekin batera, base militarrak eraiki zituen Erdoganen goberrnuak eskualdeko herri ugaritan.
Alepo hiriburuko auzo kurduetan bizi ziren Afrindik joandako milaka pertsona, baina berriki, Siriako presidente Bashar al-Assad erori eta gero, beren aurkako eraso eta sarraskiak hasi ziren berriro, gobernuaren indarren edo mertzenario turkiarren eskutik. Hildakoak 2.000 eta 3.000 artean izan direla kalkulatzen dute, hobi komunetan ehortziak asko, eta yihadistek beraiek grabatutako bideoetan bortizkeria maila izugarriak ikusi dituzte, hala nola, buru edo adats moztuak. Handik ihes egin zuten berriro, gainean zeukatena hartuta, eta asko Rojavako beste eskualdeetara joan ziren, han seguruago egongo zirelakoan. Askok Qamishlon amaitu dute.
Astelehenean, baina, jakinarazi dute bake-akordioen testuinguruan etxera buelta segurua eskatzen dutela eta 500 bat familia harantz abiatuko direla. Ustez, Turkiak onartzen du hori, baina desarmaturik itzultzeko baldintza jarri diete. Yihadistak bizi dira egun han, ordea, eta kurduen komunitate honek ez du sarraski gehiagorik nahi. "Damaskok dio talde yihadistei aurre egingo diela, baina guk itzulera segururako bermeak eskatzen ditugu", diote.
"Qamishloko jendeak eusten gaitu"
200 pertsona inguru hartzen dituen Qamishloko eskola bat bisitatu dugu. "Hegoalderantz ihesean ari ginela, euritan, gu bonbardatzen jarraitu zuen Turkiak. Zortzi urte pasa dira ordutik, eta begira nola gauden", kontatu digute bertan bildutako hainbat pertsonak. "Nahi dugun guztia etxera itzultzea da. Dirurik gutxiena zuen familiak ere, 200 olibondo zituen. Asko azeitunak lantzetik bizi ginen eta horixe egin nahi nuke berriro", diosku gizon heldu batek.
"Ihes egin genuenean nire alabak urte bat zuen; orain, hamar. Ez dut hau nahi berarentzat, Afrinera itzuli nahi dugu", dio beste emakume batek. "Hori bai, ni soilik itzuliko naiz YPJ eta YPG taldeak ere baldin badatoz". Nazioarteko komunitateari presio egiteko eskatzen dute, "ez baita posible Siria estatu normalizatu baten gisa tratatzea, ehunka milaka barne desplazatu daudenean", salatu du beste batek. "Kurdistan paradisua bada, Afrin da paradisu horren gorena. Etxera itzuli nahi dugu", borobildu du azken batek.
Herriz herri eta auzoz auzo, autodefentsa gauero kalean
2014an Estatu Islamikoaren aurkako guda hasi zenean, Rojavako mugimendu kurduak auzoz auzoko autodefentsa antolatzeari ekin zion. Hamabi urteren ostean, egitura sendoa daukate antolatuta. "Larrialdi egoera" deitzen dutenean, bidegurutzeak zaintzera irteten dira herritarrak, auzoen segurtasuna bermatu eta atentatuak saihesteko helburuarekin. Urtarril hasieran mobilizazio orokorrera deia egin zuten, armak banatu zituzten gizarte egituretan, eta milaka bolondresez osatutako sarea aktibatu dute. ARGIA horren testigu izan da Qamishlo hiriburuan.
2026ko otsailaren 17an
"Nahiago dut hil borrokan, etsi baino. Herritar guztiak deitzen ditut herria defendatzera eta ardurak hartzera". Mezu hori helarazi zuen telebistaz Damaskon bake-akordioak negoziatzen ibili zen Mazloum Abdi SDFko komandante orokorrak (Siriako Indar Demokratikoak, kurduez gain, bestelako herriek ere parte hartzen duten indar armatua) urtarrilaren erdialdean, Siriako hiriburutik itzuli zenean. Herritarren artean inpaktu handia izan zuen mezu horrek. Erresistentziaren hasiera zen.
Ordutik, hiri eta auzo bakoitzak bere autodefentsa antolatuta dauka Rojavan, Siriaren menpeko Kurdistanen. YPG eta YPJ taldeak guda frontean daudenez, erretaguardia babesteko administrazio publikoaren Polizia formalaz gain (Asayish izenez deitua) herriko jendea mobilizatuta daukate.
Siriako kurduen alderdi politiko nagusia den PYDko kideek –PKKren ideologia defendatzen duen Rojavako alderdia– kontatu digutenez, milaka gizon eta emakumek, beraien lan formalaz gain, bi hilabeteko trebakuntza politiko eta militarra jaso dute. Helburua da beharra dagoenean jendeak bere komunitateak babestea. Argi utzi dute ez dela soldatapeko lana eta bolondresak direla guztiak. Suzko armak oso zabalduta daude Rojavan eta ohikoa da etxeetan kalashnikov-ak izatea, gehienak SDFk herritarren artean banatuta.
"Gure komunitateak ez baditugu guk defendatzen, nork egingo du?", bota digu galdera fusila eskuan hartuta auzoko autodefentsaren koordinazioaz arduratzen den Rezan Hamza Xeletek. Larrialdi egoera deituta dagoenean, gauero-gauero, 19:00etan hasi eta 06:00ak arte, kale-kantoietan bakoitzak bere posizioa zaintzen du. Egunaren araberako txandak dituzte.
"Defentsaren ardura har dezaketenek, har dezatela", eskatu zuen mugimenduak, eta milaka herritarrek egin zuten bat deialdiarekin. Ardura dutenak pertsona-profil konkretuak dira: auzoak ongi ezagutzen dituzte, eta hori abantaila da arriskuak identifikatzerako orduan, adibidez, auto susmagarriak. "Ama naizen aldetik, gure komunitateak babesteko beharra sentitzen dut", adierazi digu Meryan Emr-k, artikulu honen argazkian eskuineko aldean agertzen den emakumeak. Kontatu digunez, bere senarraz gain, bostetik hiru seme-alaba borroka armatuan engaiatuak ditu, kurduen eskubideen defentsan.
Arriskua erreala da, Daesh edo Estatu Islamikoa delakoak bere militanteei agindua baitie atentatuak egin ditzaten Rojavan. Joan den azaroan, adibide bat jartzearren, 21 eraso dokumentatu zituzten. Bertako herritarren susmoa da Turkiako inteligentzia zerbitzuek esaten dietela noiz eta non egin eraso, turkiarrek drone bidez informazioa lortzen baitute.
"Gure gorpuen gainetik pasa beharko dute yihadistek, gure zainetako azken odol tantaraino borroka egiteko prest gaude", adierazi digu batek baino gehiagok, hitzez hitz esaldia errepikatuta.
Batzuek uste dute Rojavako iraultza amaitutzat jo daitekeela, baina horiek oker daudela argi geratu zaio kazetari honi auzo hauetan bueltaxka bat eman ostean.
15.000 martiri, askatasuna garesti ordaintzen da
Rojavan presentzia izugarria daukate borrokan eroriek, eta leku askotan ikusten dira beren argazkiak. 2014an Estatu Islamikoaren aurkako guda hasi zenetik 15.000 pertsona hil dira askatasunaren aldeko borrokan, izan kurduak, arabiarrak, asiriarrak edo internazionalistak. Herri honen martiriak dira. Gai hau kudeatzeko ere hamaika gizarte egitura antolatuta dituzte.
2026ko otsailaren 19an
Baten semea hil zen borrokan, bestearen alaba, hirugarrenaren izeba... Martirien familien elkartera jo dugu eta ondorengoek hartu gaituzte: Armanc Mihemed Hessin, Mazlum Hassan eta Rabiya Husseyin Qawas. Gai honen inguruan lan handia egiten dute horretarako propio antolatutako egituretan.
Zein da beren lana? Norbait borroka armatuan hil dela jakin bezain pronto, familiei heriotzaren berri jakinarazi, gorpua ekarri, hileta antolatzen lagundu, pertsona horren memoria ohoratzeko bere bizitzari buruzko artxiboak egin... Halako lanetan aritzen dira buru-belarri. Gerrarik ez dagoenean, bestelako lan ugari ere egiten dituzte: familiak antolatu, hauek zaindu, laguntza psikologikoa eman, behar ekonomikoak badituzte horiek asetzen lagundu... Lan handia da, milaka baitira familiak. Antolakuntza aldetik, multzoka antolatzen dituzte taldeak, eta sendi bakoitzak beste baten ardura hartu ohi du. Emakumeek paper zentrala jokatzen dutela azpimarratu digute.
"Kontu handiz egin beharreko lana da, batez ere, beren senidea hil dela jakinaraztea, gu baikara abixatzen dietenak, publiko egin aurretik. Denetarik aurkitzen dugu. Familia batzuek seme edo alabaren bat bidaltzen dute gudara, abertzaleak direlako eta herriari zerbitzu hori eman behar diotela uste dutelako, baina badira, noski, beren senideak horretan engaiatzerik nahi ez dutenak. Badira, beraz, albiste mingarria duintasunez jasotzen dutenak, eta oso gaizki hartzen dutenak. Gure lana da errespetu osoz hori entzun eta beraiei laguntzea. Hala ere, Estatu Islamikoaren aurkako borroka hain izan da lazgarria, hamalau urtean hainbeste izan dira hildakoak, asko sustraitu dela herria basakeria horrengandik babestea beharrezko sakrifizioa izan delaren ideia".
Kontatu digutenez, zortzi azpitaldetan banatzen dira elkarte hauek:
Jarraipena: familiei bisitak egin eta beren mina eramaten laguntzeko.
Hezkuntza: familiei gertatutakoari buruzko irakurketa filosofiko eta ideologikoa emateaz arduratzeko.
Osasuna: asko oso txiroak dira eta izan ohi dituzten osasun arazoetan laguntzeko.
Artxiboa: martiri bakoitzari buruzko informazio bilketa egin eta materiala produzitzen dute.
Mediazioa: familien arteko gatazkak sortzean –klanen sistemak indarra du Kurdistanen– horiek bideratzen saiatzeko.
Hilerriak: memoria gune hauek zaintzeko.
Emakumeak: emakumeei propio dagozkien gaien jarraipena egiteko.
Ekonomikoa: familien burujabetza ekonomikoa lortu asmoz, beraien artean batu eta proiektuak proposatzeko.
Qamishloko hilerrian barrena
Duela gutxi zabaldu zuten yihadistek sare sozialetan nola profantzen zuten Shaddadi herriko martirien hilerria.
"Afrin, Raqqa eta beste herri askotan, beren eskuetan erortzen direnean egiten duten lehen gauzetako bat, gure martirien hilerriak suntsitzea izaten da", adierazi digu Qamishloko hilerri horretaz arduratzen den Hukmet Sheks-ek.
Herriz herri dituzte martirientzat propio prestatutako hilerriak, eta Rojavako hiriburukoan 1.100 pertsona inguru daude lurperatuak. Oso leku solemnea da, zalantzarik gabe. Beren borrokaren lekuko isilak dira. "Ez gara gerraren zale, baina gure burua defendatzen dugu kurduok. Askatasunak prezio altua dauka, zuen begien aurrean daukazue", adierazi digute.
Heriotz mehatxuen gainetik, Kurdistan eraldatzen ari den emakumeen zientzia: Jineologia
Qamishloko eraikinik ederrenetako batean dago Jineologî akademia. Ez da xehetasun hutsala, Rojavako iraultzak emakumeen askapenari ematen dion garrantziaren erakuslea da. Eraiki zutenean harem bat zen, hau da, emakume mordoa esklabotza egoeran edukitzen zituzten agintarien etxea. Ondoren, al-Assaden Baas alderdiaren egoitza izan zen, hau da, emakumeen eskubideak ukatzen zituen egiturarena. Gaur egun, emakume askeak sortzen dituzte hemen.
2026ko otsailaren 20an
Hasteko, kontzeptuaren jatorria: Jineologî hitza Jin (emakumea) eta logia (zientzia) elkartuta sortu dute, baina aldi berean, jin hitzaren erroa jiyan da, hau da, “bizitza” kurdueraz. Emakumea eta bizitza. Dialektika horretatik abiatuta ari dira teorizatzen pentsamendu askatzaile hau. "Emakumearen inguruan garatutako zientzia izango da soziologia egiati baterako lehen urratsa", diote beren webgunean.
“Rojavan bizitzaren zientzia behar dugu, elkarbizitzaren zientzia eta demokraziaren zientzia. Gaur egun Mendebaldeko akademiak zientzia ugari sortu ditu, baina aipatu ditugun hauek ez. Zergatik ote? Lasai, guk egingo dugu”, adierazi digu akademia honetako ikerlarietako bat den Serhildan Banyanek. Pertsona honek ezin du argazkietan atera, Daeshen lehen mailako helburua baitira lan honetan ari diren emakumeak. Zoritxarrez, ez da mehatxu hutsa, sarreran dituzten akademiako martirien argazkiek frogatzen dutenez. Berak eta beste zenbait kidek azaldu dizkigute zientzia honen inguruan egiten ari diren gogoetak.
Jineologî kontzeptua lehen aldiz 2008an aipatu zen eta zenbait kidek hiru urtez garatutako lanaren emaitza izan zen Jineologî-n hastapenak liburua. Mugarria izan zen.
Sustraietan dago egia
Hiru oinarriren gainean eraiki dute kontzeptua: batetik, Kurdistango emakumeen askapena; bigarrenik, emakumeen mugimenduak historian, bereziki feminismoa; eta azkenik, historia osoan izan diren emakumeen aldeko mugimenduak. Jarraian bakoitza pixka bat garatuago:
Abdullah Oçalan kurduen lider espetxeratuak definitu zuen filosofiak askapen borrokaren erdigunean jarri zuen emakumeen aurkako zapalkuntzari aurre egitea. “Esperantzaren printzipioak identifikatu zituen APOk eta bere lanari esker Kurdistango emakumeak antolatzen hasi ziren". Akademia honetan ere, ez da falta bere argazkia.
Mendebaldeko mugimendu feministekiko kritikak badituzten arren –"haiek gurekiko dituzten bezala"– jineologirako feminismoa mugimendu gisa oso garrantzitsua dela diote. “Mundu osoan emakumeek borroka ugari eraman dituzte aurrera, adibidez, boto eskubidea lortzeko. Kontua da, hori lortzean geratu egin zirela mugimendu hauetako asko”, adierazi dute. Gaur egun mundu mailan sortu den olatuak beraiei ere indarra ematen diela argi dute, dena den.
Gizakia gizaki denetik, etengabeak izan dira aldaketak, bai antolatzeko sistemetan, hizkuntzetan, kulturetan... Akademia honetako kideek oso atzera begiratu eta duela 45.000 urteko aztarna arkeologikoetan emakumeak gizarte egitura askotan botere posizioetan zeudela ondorioztatu dute. Emakumeen figura arkeologikoak aurkitu dituzte eta ondorioztatu, historian milaka urtetan emakumeak izan direla, amak, familiak gidatzen zituztenak. Beren inguruan antolatzen ziren gizarteak. Azpian eskultura horietako bat, baina lotura honetan ikus daitezke askoz gehiago.
Milaka urteko matriarkatu horiek erlijio modernoak inposatuz eraitsi zituzten eta jainko berrien bidez patriarkatuak eta kapitalismoaren oinarriak ezarri bazter guztietan, Oçalanek oso ongi azaldu zuenez Zibilizazioaren jatorriak liburuan.
Michel Foucaultek eta Friedrich Nietzschek zioten egia bilatzeko sustraietara jo behar dela metodo gisa. Horixe egiten dute etengabe Kurdistanen. Horretarako akademia honen metodoetako bat etimologiari begiratzea da. “Zerbaiti izena jartzea bere patua definitzea da”, diote. Soilik Siria iparraldean emakumeen izenetatik eratorritako 14.000 leku-izen aurkitu dituzte. Zer esan nahi du horrek? Sumeriako herri hauek emakumeek izendatu zituztela antzina. "Arazo bati irtenbidea aurkitzea errazagoa da gizarte sistema historikoen garapenen artean lotura bat aurkituz gero, ez nahitaez legeekin, baizik eta garaiko borroka ideologiko, politiko eta moral formekin", idatzi zuen Oçalanek.
Sinboloak, kultura, kantuak eta mitologia ere aztertzen dituzte atzera begirako azterketa hori egin eta iraganari beste interpretazio batzuk emateko. Gaur egungo azterketa gehienak gizonek beren gizon begiradatik eginak direla argi dute ikertzaile hauek. “Gizartearen arazoei aurre egiteko, gizartearen ezagutzara jo behar da”, diote.
Zein dira egungo lan-lerroak?
Iraultzaz geroztik, hainbat bide ari dira jorratzen. Batetik, 7 eta 12 urte bitarteko Rojavako haur guztiei eskolan jineologia azaltzen diete, emakumeen zapalkuntza estrukturalaz hitz egiten diete akademia honek propio prestatutako ikas materialarekin. Bestetik, liburutegi eta ikerketa zentro feministak eraikitzen ari dira. Hirugarrenik, sendabelarrak eta batez ere emakumeek izan duten naturaren ezagutzan sakontzen ari dira. Eta azkenik, Jinwar izeneko emakumeen herria sortu dute Rojavan, aparteko erreportaje bat merezi duen proiektu utopikoa.
Bai Estatu Islamikoarentzat, bai HTSrentzat –Al Qaedaren Siriako adarra, egun Sirian agintean dagoen alderdia– jineologin eta emakumeen askapenean ari diren pertsonak lehen mailako helburuak dira. “Fundamentalistek gu bezala, guk ere ez ditugu haiek onartzen”, dio irmo Serhildan Banyanek.
“Jineologîri eraso egiten diote gizartea eraldatzeko gogoetak sortzen ari garelako. Adibide bat jartzearren, Alepoko Andreya Wolf liburutegia esfortzu handiarekin osatu genuen. Auzoko checkpoint-etan pasa zenitzakeen armak, drogak eta nahi zenuena, baina liburuak ez. Hala ere, emakumeek ezkutuan kontrabandoz eramatea lortzen zuten beren gorputzean ezkutatuta. Auzo kurduei eraso egin eta bertara sartu zirenean bi gauza erre zituen: kurdueraz ziren liburuak eta ezkerreko pentsamenduari buruzkoak. Arabieraz eta erlijioaz ziren liburuak bakarrik utzi zituzten. Erlijioaren bidez gizartea zatitu nahi dute eta emakumeon eskubideak ukatu".
Iraultzak etengabeko pentsamendua behar du mugimenduan. Akademia hau horren erakusle argia da. Eta bertako iraultza ezin da ulertu emakumearen askapenean azken hamabost urteetan eman dituzten urratsak kontutan hartu gabe. Aurrera jarraitzeko oinarri sendoak jartzen ari dira etengabe.
Jinwar, emakume askeen herria
Emakumeek beren buruak askatu eta beste emakume eta haurrekin bizitza demokratikoa gara dezaketen lekua da Jinwar –kurdueraz "emakumeen herria"–. Bertan bizi diren pertsona guztiak bizitza komunalean barnebilduta, ekonomikoki buruaskia den herria eraiki dute gudak eta sufrimenduak hainbestetan kolpatzen dituen Ekialde Hurbilean. Utopia puska bat Rojavan.
2026ko otsailaren 20an
Jineologî akademiako ikerlarietako bat den Serhildan Banyanek azaldu dizkigu proiektuaren nondik norakoak: 2014an Estatu Islamikoak Jezidi emakume asko bahitu zituen –hasi da kontatzen–. Eskubiderik gabe, sexu-esklabo gisa erabili zituzten. Kurduen YPJ eta YPG taldeek herriok askatu zituztenean, drama handia topatu zuten: emakume horietako askok haurrak izan zituzten edo haurdun zeuden. Asko ez zituzten beren komunitateetan onartu edo senarrek haur horiek abandonatzeko exijitu zieten. Ez zuten halakorik egin eta etxetik bota zituzten. Zer egin orduan?
2016an Rojavako emakumeen erakunde ugarik –Kongra Star, Emakume Askeen Fundazioa, Jineolojî Batzordea eta Martirien Familien Elkartea– Rojavan emakumeen herri bat egiteko erabakia hartu zuten. Eta lanari ekin zioten. 2016ko azaroaren 25ean hasi ziren eraikitzen, Siriako Guda Zibil betean, eta ofizialki 2018ko azaroaren 25ean inauguratu zuten Jinwar, Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Kontrako Egunean. Ordutik biolentzia matxistaren biktimak edo senarra martiri eroritako familiak bizi dira gizarte sexistatik kanpoko herri honetan.
"Lurralde hauetan urte luzez etxeak eraiki izan diren bezala eraiki genituen eraikinak. Modu tradizional eta jasangarrian egin izana garrantzitsua da, hemengo klima beroa eta lehorra delako", diote beren webgunean. Dena auzolanean egin zuten.
Gaur egun 35 etxe ditu herriak eta bakoitzean hiru emakume bizi dira. Bizitza komunitarioa egiten dute: elkarrekin egiten dute baratzean, ogia, oiloak zaindu, haurrei hezkuntza eman... Herriko hormetako batean idatzitako lelo batek ongi laburbiltzen du proiektuaren filosofia: "Emakumerik gabe ez dago askatasunik, eta beraz, emakumeak hezi eta ahaldundu arte, ez da askatasunik izango".
Gizonak joan daitezke bertara lanetan laguntzera, baina printzipioz, gaua ezin dute bertan pasa. Herrian eraiki dituzte eskola –Abdullah Oçalanen amaren izena du: al-Om Awish–, Jineologî akademia, osasun etxea, sendabelarren institutua...
Modu horizontalean antolatuta daude, batzar edo komunen bidez: haurrek beren batzarra eta bozeramailea dauzkate beren kontuen berri helduei emateko, nerabeek berdin, amek ere bai... Gauero komuna bakoitzeko arduradunak biltzen dira herriari buruzko erabakiak hartzeko. Guda garaiotan, Jinwar herriak ere bere defentsa du eta emakume helduak dira inguruak armatuta defendatzen dituztenak.
Herria ezagutu dutenen ustez, Rojavako Iraultzak eman duen gauzarik ederrenetakoa.
YPJko buruzagitzak euskal delegazioa hartu du bere egoitza nagusian
Rojavan emakumeez osatutako YPJ herri defentsako unitatearen buruzagitzak herrialdera etorritako euskal delegazioa hartu du beren base militarrean, nazioarteko beste delegazio batekin batera. ARGIAk elkarrizketa egin dio komandanteari.
2026ko otsailaren 21ean
Ostegun arratsaldean euskal delegazio soziala eta nazioarteko beste delegazio bat hartu ditu YPJko komandante Rohilat Efrinek eta armadako buruzagitzak. Efrin lehen mailako pertsonalitatea da Rojavan eta Damaskon bake-akordioak negoziatzen aritu da Siriako Gobernuarekin.
YPJ Kurdistango emakumeek osatutako erakunde armatua da, 2012an sortua. Siglek kurdueraz Herriaren Babes Unitateak esan nahi dute eta mundu mailan sona handia lortu dute azken urteetan, batez ere Estatu Islamikoaren aurkako Kobane hiriaren erresistentziaren eta garaipenaren ostean, 2015ean.
ARGIAk elkarrizketa egin dio YPJko koronelari, besteak beste ondorengo gaiei buruz: gudaren eta Siriako Gobernuarekin dituzten elkarrizketen egoeraz, Kurdistango askapen mugimenduaren eskari nagusiez, marra gorriez, sexismoaz, emakumeen askapenaz eta gizartearen militarizazioaz.
Jarraian daude zenbait titular:
"Guda hau bereziki emakumeen aurkako guda da"
"Zein izango da emakumeen patua Sirian? Hori da galdera nagusia. Nahiz eta haiek formalki YPJ onartu, Siriako estatuan ez dago emakumeentzat lekurik, eta guk Siria berrian emakumeek ere bermeak izatea nahi dugu".
"YPG (gizonen unitatea) eta YPJren artean koordinazioa dago. Bi komandanteek erabakiak elkarrekin hartzen dituzte eta eraso bat dagoenean, elkarlanean aritzen gara. Hala ere, gure erabakiak guk hartzen ditugu, emakumeen armada maila berean dagoelako".
"Armadan ere badago sexismoa, noski. Gizon eta emakumeak dauden lekuan, beti dago sexismoa. Eta hori gure borroketako bat da. Eraldaketa hori gure punturik oinarrizkoena da".
"Gure egitura hierarkikoa da, noski, bestela egitura militarrak ez luke funtzionatuko. Hala ere, hierarkia hau ez da despotikoa. Guk aginduak ematen ditugu, baina, jakina, gure soldaduek beraiek aukeratzen dute beren zuzendaritza. Indar militarra gara, baina aldi berean, horizontala eta bertikala".
Elkarrizketa osoa paperean argitaratuko du ARGIAk datozen asteetan.
Hau izango da Rojavatik idatzitako azken artikulua, igande goizean goiz bueltako bidaia hasiko baitu euskal delegazioak.
BIDEOA | Rojavako borrokarekin bat egin eta han bizi diren euskaldunak hainbat dira
Bere anonimotasuna gorde nahi duen iruñear hau Rojavan bizi da eta hango mugimendu kurdua bultzatzen ari den iraultzarekin bat egin du. Pertsona honek publikoki dio "bost eta hamar artean" direla hango mugimenduarekin bat egin duten euskaldunak. ARGIAk lekuan bertan frogatu ahal izan duenez, kurdueraz ikasi dute eta Euskal Herrian publikoki jakinarazi gabe daude han.
2026ko otsailaren 25ean
Mugimenduak kopururik ematen ez badu ere, ISISen aurkako guda hasi zenetik ehunka dira Siriaren menpeko Kurdistanera joan diren eta hango askapen borrokarekin bat egin duten mundu osoko kideak. Internazionalistak dira eta era guztietako lanak egiten dituzte, lan politiko edo sozialetatik hasi eta militarreraino. Bakoitzaren erabakiaren arabera.
Rojavako gizartearen geruza ugariak bezala, gazte hauek ere komuna-ka antolatuta daude: Internazionalisten Komuna da lan zibiletan dabiltzanen egitura eta hemen kontsulta daiteke bere webgunea. Bestalde, orokorrean Rojavan dauden internazionalisten kide kopuruari buruzko ideia bat egiteko balio du jakiteak azken hamabost urteetan borrokan hildako atzerritarrak 54 direla, beren webgunean dokumentatuta dauzkatenez. Ondorengo herrialdeetakoak dira martiri internazionalista hauek: alemaniarrak, turkiarrak, italiarrak, ingelesak, galiziarrak, bretainiarrak, estatubatuarrak, frantziarrak, kanadarrak, australiarrak, portugaldarrak eta errusiarrak.
Komuna Internazionalistako kideek azaltzen dutenez, herrialdera borrokarekin bat egitera joandako pertsonei formazio politikoa ematen diete, kurdueraz irakasten diete eta Abdullah Oçalanen filosofia eta proposamen politikoan formatzen dituzte. "Komuna Internazionalista, gazte-egitura gisa, kontinente desberdinetako gazteak bildu, elkartu eta antolatzen ari da, munduak behar duen iraultzaren ikuspegiarekin", diote.
Kurdistango askapen mugimenduarekin bat egin duten euskaldunak, esan bezala, hainbat dira. ARGIAk Rojavako iraultzarekin bat egin duen iruindar bat elkarrizketatu du.
https://bideoak.argia.eus/w/8QxGTpt7fyPu1UqNXqGVjK
Kurduak Sirian, su etena ez da bake iraunkorra
YPG eta YPJ barne hartzen duen SDFk eta Siriako presidente al-Golanik urtarrilaren 29an adostutako akordioak armen isiltasuna eraman du gehiengo kurduko lurraldetara, baina egungo bakea iraunkorra izango denik zalantzan jartzeko modukoa da, Ekialde Hurbileko orden postkoloniala abiadura bizian eraldatzen ari baitira indar korrelazioak eta bortizkeria.
2026ko otsailaren 26a
Urtarrilaren hasierak data beltzak ekarri dizkio herri kurduari Sirian. Lehenik eta behin, Sheik Maqsoud eta Asafriyeh gehiengo kurduko Alepoko auzoak hartu zituen Siriako Gobernuak indarrez, irudi lazgarriak utzita. Gero Eufrates ibaiko ekialdea inbaditzeari ekin zion al-Golanik (Siriako presidente Ahmed al-Xaraaren gerra izena) eta tribu arabiarren traizio orokorra ikusita, SDF gerrilla gehiengo kurduko lurraldetara bildu zen. Gizarte osoa armatu eta mobilizatu zen orduan –ARGIAko kazetari Lander Arbelaitzek Rojavan bertan egiaztatu duen moduan– eta beste eskualde kurduetatik ere heldu zen laguntza, tartean Iraken menpeko Kirkuketik hara laguntzera joandako gazte bat hil zuen drone turkiar batek egun horietan.
Gauzak horrela eta hurrengo geltokia genozidioa izan zitekeela iritzita, SDFren eta Siriako Gobernuaren arteko akordioa heldu zen urtarrilaren 29an. Tratuaren orain arteko balorazioa desiguala da, ezinbestean. Alde batetik, Kobaneko setioa ez da amaitu. Jadanik sei ume hil dira osasun baldintzen endekapenagatik eta egoera humanitarioa hondamendi hutsa da. Herritarrak ez ezik, milaka errefuxiatu pilatzen dira barruan eta ez dirudi, momentuz, Turkiak ordaintzen dituen miliziak prestutasunik duten al-Golanik emandako hitza betetzeko.
Arlo positiboan, gerra, momentuz, uxatu dute. Sinatutako akordioak arlo ugari barne hartzen ditu, baina laburtzearren, orain arte ikusitakoa, kurduek lortu dute, gutxienez, armak ez uztea. SDF lau brigadatan banatu eta integratuko da armadan. Hiru Hasakan egongo dira eta bestea Kobanen, Alepoko administrazioan. YPJ ez da desagertuko eta hori berebizikoa da emakumeen iraultza lehen lerroan jarri duen proiektuarentzat.
Trukean, Siriako Gobernuko indarren talde txikiak sartu dira eremu kurduan, hori bai, tokikoak (Asayish) ez dira disolbatu eta dauden moduan jarraituko dutela iragarri dute. Bertaratu diren unitate islamista apurren eginkizuna badirudi izango dela integrazio prozesua ikuskatzea, eta horretarako aurretik Baxar Al Assaden gizonek okupatutako eraikinak hartu dituzte. Halaber, Hasak-eko frontean zeuden SDFko unitate militarrek euren postuak utzi dituzte Asayishen esku eta gobernuko militarrek hegoalderantz jo dute, Shaddadira.
Kurduen autoadministrazioak ere bat egingo du gobernuaren egituran, baina langileek euren tokietan jarraituko dute, bai zerbitzuetan zein mugetan eta petrolio putzuetan, nahiz eta horien kudeaketa batzorde mistoetan egingo den gobernuko ordezkariekin. Antza denez, Qamishloko aireportua laster funtzionamenduan sartuko da. Horrez gain, Noureddine Ahmed Autoadministrazioari lotutako ordezkari kurdua izendatu dute ofizialki Hasakako gobernadore.
Dudarik gabe, kurduek sustatutako utopiari mugak ezarri dizkio akordioak, baina funtsezko lorpenak ere izan dituzte, armei eustea eta emakumeen unitate militarrak ere mantentzea, besteak beste. Izan ere, Siriako gutxiengo desarmatuak etengabeko arriskuan daude al-Golani eta bere jihadisten menpe. Alauiek pairatzen dituzte iaztik hilketa eta abusu amaigabeak eta drusoek ere hori ekiditeko udan Israelen babesera jo zuten. Sionistek, jakina, erantzun zieten baiezkoarekin, horrek ahalbidetzen baitzien Siriako hegoaldea kontrolatzea, argudio gizatiarrak baliatuta (Gazan etengabe ukatzen dituztenak, bestalde).
Behin betiko bakea?
Edonola ere, SDFren mugarriak ezin dira hartu betikotzat. Hasteko, ez dagoelako inolako konstituziorik Sirian, ezta bideorri argirik horretarako. Zentzu horretan, akordioa ezerezean gera daiteke puntu ugari nola egikarituko diren ez delako zehaztu, hezkuntza kurdueraz izaten jarraitzea, adibidez. Ondorioz, liskarrak edozein unetan agertu daitezke berriro.
Urtarrilaren 29ko adostasuna unean uneko egoeraren eta indar korrelazioaren produktua da. Alde batetik, SDFk erakarritako babes diplomatikoa –agian indartsuena izan zen AEBetako Lindsey Graham senatari errepublikarrak egindako mehatxua zigor ekonomikoak berrezarri eta gogortzeko– eta, nola ez indar inperialisten premiak.
Ezin da ahaztu SDF eta siriar jihadistak eta salafistak elkar tirokatzen ziren bitartean, Ameriketako Estatu Batuak helburu politiko eta militar berriak jartzen ari zirela euren interesen mesederako. Une hauetan Iran ari da eramaten arreta handiena, bonbardaketak saihestezinak direla ematen duelako, baina estatubatuarren begiak Iraken ere badaude.
Trumpen kabineteak argi adierazi zuen urtarrilean Nuri Al Maliki presidentegaiaren hautagaitza ez zuela onartuko eta aste gutxitan bloke xiiaren koalizioak babesa kendu dio 2008 eta 2014 artean izandako Lehen Ministro ohiari. Errepublikanoentzat Al Maliki Iranen gizona da Iraken eta Trumpen administrazioaren planen artean Irakeko milizia xiiak desarmatzea eta Iranen eragina ezerezean uztea lehentasuna dira.
Agur yankiak
Paradoxikoa badirudi ere, Trumpen politika erasokorra eta militarista bada ere, armada estatubatuarrak, antza, Rojavan eta Iraken nabarmen murriztu du presentzia. Iaz Deir Ez Zoureko kuartelak hustu zituzten eta aurten Shaddadikoa suntsitu eta utzi dute eta Hasakan bide beretik doaz.
Beste garai batean, erabaki horiek tragikoak izango lirateke kurduentzat, baina urtarrileko gertakariek agerian utzi dute yankiek ez dutela ezer egingo SDFren alde. Soldadu estatubatuarrek bertatik bertara ikusi ahal izan dute nola al-Golaniren gizon armatuek Shaddadi, Tabqa edo Al Hol hirietako presondegiak husten zituzten, Estatu Islamikoko milaka eta milaka militante libre uzteko. Ondorioz, su etenak aukera eman dio Nazioarteko Koalizioari kurduen esku zeuden milaka jihadista preso Irakera bidaltzeko. Han epaituak izango dira eta Iraken heriotza zigorra indarrean dago.
Thomas Barrack negozio gizona eta Turkian eta Sirian AEBetako enbaxadore bereziak –Jeffrey Epsteinen lagun mina, bide batez– argi adierazi zuen: Estatu Batuek harremana zuten SDFrekin Estatu Islamikoaren aurka borrokatzeko, Assadekin ezin zutelako hori egin, baina orain Siriako Gobernua eurentzat onargarria denez, unea da handik alde egiteko eta gobernuaren esku uzteko.
Modu horretan, yankiek itxita jo dute Siriako espedientea, Israelekin harremana izango duen gobernu suniarekin eta Iranen erabateko etsaia izango dena. Berdin izan zaie bere soldaduek eta al-Golanikoek egindako patruila bakarrean armada siriarreko gizon batek bere burua zartatu eta bi soldadu estatubatuar hil izana, eraso suizida batean. Al-Golaniren gobernuaren izaera jihadista begi bistakoa izan arren, euren kontakizuna ez da aldatuko. Behin Iranen presentzia desagertuta Sirian, yankiei berdin zaie han zer gertatuko den.
Siriako espedientea benetan itxita?
Edonola ere, Trumpen administrazioaren harropuzkeriak eta premiek muzin egin diote Sirian metatzen ari diren kontraesan eta arrakala orori. Kurduen eta gobernuaren proiektu antagonikoak sortzen ari den talketako bat baino ez da. Horri gehitu behar zaio alauien etengabeko sarraskiak ohiko bilakatu direla eta sunien arteko tentsioa gora egiten ari dela etengabe.
SDF labainkatu zuten tribu arabiarrek eztei-bidaia izugarri laburra izan dute al-Golanirekin. Egoera ekonomikoak okerrera egin du ziztu bizian Raqqan, Deir Ez Zour eta Shaddadin. Lurralde guztiek pairatzen dituzte oinarrizko zerbitzuen arazoak, prezioen igoera lazgarriak eta subsidioak kendu izana. Shaddadin exodoa gertatu da jadanik. Raqqan eta Deir Ez Zouren gatazkak areagotu dira gobernuak ez dielako tribuei uzten petrolioa ustiatzen legez kanpoko findegi primitiboetan. Merkatu beltzari lotutako basamortuko ekonomia prekarioa ez da entelekia Siriako ekialdean eta erregai falta nabaritzen dute zentzu guztietan.
Ahaztuta badago ere, nabarmendu beharra dago Baxar Al Assaden kontrako protesten motibazio handia arrazoi ekonomikoak eta politika liberalen ondorioak izan zirela eta egoera hori biderkatu du al-Golanik. Horrez gain, gobernuaren indar bertebrala HTS (Hayat Tahir al Sham, Al Qaedatik sortutako erakundeetako bat) ez da gizon armatu gehien duena. Turkiak kontrolatzen dituen miliziak askoz handiagoak dira. Erdoganen esku hartzea ukaezina izanda ere, are gogorragoa izan daiteke eta hori oso baldintzatuta dago PKK eta Turkiako Gobernuaren arteko elkarrizketen norabidearen arabera. Ezin da oharkabean pasa al-Golaniren ostean, Siriako Gobernuko pertsona garrantzitsuena Al Shibani Kanpo ministroa dela, nazionalitate turkiarra duena.
Halaber, talde armatu txikiekin ere liskarrak biderkatu dira, Daaran edota Xamar tribuarekin. Azken kasu hori aipatzea ez dago soberan. Tribua YPG eta YPJko aliatu zaharrena izan zen Siriako Gerran –biek Al Qaedari aurre egin zioten gerraren hastapenetan–, urtarrilera arte. Orduan SDFri bizkarra eman zion. Horren integratuta zeuden Autoadministrazioan, ezen xamartarrek Sanadid unitate militar propioak baitzituzten. Orain Siriako Gobernuak desarmatu nahi ditu eta erresistentzia ere piztu du asmo horrek.
Koktel arriskutsu horren azken osagaia, baina ez arinena, Estatu Islamikoa da. Gobernuak milaka eta milaka militante askatu ditu eta HTSko zein Turkiako milizien lerroetan talde jihadista horren kide ohiak daude. Ikusteke dago zein proiektuk metastasizatzen duen bestea, baina Daexen erasoak hasi dira jadanik Siriako Hegoaldean eta Raqqako iparraldean. Ezin da ahaztu Kalifatoarentzat al-Golani Jihad-a saldu diela Israel eta estatubatuarrei eta ekosistema ezin egokiagoa sortzen ari dela bere itzulerarako; krisialdi ekonomikoa, benetako Islamaren kontzeptua saltzeko aukera, segurtasun falta...
La revolución de Rojava en peligro: la lucha por una vida libre continúa
Declaración de internacionalistas estadounidenses, chinas y rusas
2026-02-09
Con el respaldo del Gobierno turco y la bendición de los Gobiernos de Estados Unidos y Europa, el ejército sirio está rodeando las comunidades autónomas de Rojava con el objetivo de integrarlas por la fuerza en el Estado sirio. Las Fuerzas Democráticas Sirias (SDF) en Rojava han firmado un tratado de paz en el que aceptan la integración, pero el resultado aún está por verse.
A finales de 2024, las fuerzas insurgentes entraron en Damasco y derrocaron el régimen de Bashar al-Assad. Su líder, Ahmed al-Sharaa, conocido por el nombre de guerra Abu Mohammad al-Julani, se convirtió en presidente de Siria. Durante el año siguiente, el nuevo Gobierno sirio se propuso ganarse el favor de las potencias imperiales de todo el mundo, incluido el régimen de Donald Trump, con el fin de consolidar su poder sobre el país.
El 6 de enero de 2026, el gobierno de transición sirio lanzó una ofensiva en coordinación con fuerzas paramilitares yihadistas contra el barrio kurdo de Sheikh Maqsood, en la ciudad de Alepo. Las SDF se retiraron el 10 de enero junto con un gran número de refugiados desplazados.
Tres días después, el Gobierno sirio atacó Rojava en su conjunto. El 18 de enero, el presidente sirio Ahmed al-Sharaa anunció un acuerdo de alto el fuego con las SDF, pero los combates se reanudaron inmediatamente. Rojava se enfrentó a la amenaza de una guerra de exterminio a gran escala, incluida la posibilidad de que el ejército turco invadiera una vez más. El 20 de enero, las SDF aceptaron un alto el fuego que estipulaba que la región quedaría subordinada al Gobierno sirio de Damasco y que las SDF se integrarían en el ejército sirio. Ayer se prorrogó este alto el fuego, pero, por ahora, algunas partes de Rojava siguen sitiadas.
Aunque los defensores del Estado afirman que es necesario un gobierno fuerte y centralizado para evitar el «caos» y la violencia étnica, podemos ver que en Siria ocurre lo contrario: quienes pretenden centralizar el poder estatal en sus manos están utilizando la violencia étnica como medio para lograrlo. No es la primera vez en la historia que el intento de unificar un país bajo un gobierno centralizado coincide con una campaña de limpieza étnica.
A continuación, presentamos una declaración de anarquistas estadounidenses, chinos y rusos que han luchado para defender Rojava sobre lo que estos últimos acontecimientos significan para el futuro. Para obtener más información sobre los antecedentes de este conflicto, puede comenzar aquí. Puedes seguir las actualizaciones de los anarquistas en Rojava aquí.
En 2012, cuando el régimen de Bashar al-Assad comenzó a perder el control del país al inicio de la revolución siria, los grupos kurdos que se habían estado organizando en la clandestinidad durante décadas aprovecharon la oportunidad para llenar el vacío de poder, ampliando sus estructuras autónomas para defender a su pueblo. En los años siguientes, la revolución de Rojava se convirtió en una fuerza multiétnica formada por comunidades árabes, kurdas, sirias, asirias, armenias, yazidíes y turcomanas, entre otras. En batalla tras batalla, la fuerza combinada de estas comunidades dentro de las Fuerzas Democráticas Sirias (SDF) liberó una gran franja de territorio del Estado Islámico de Irak y Siria (ISIS) y otras facciones fundamentalistas, lo que trajo consigo una relativa seguridad, estabilidad y autonomía bajo los principios del confederalismo democrático propuesto por el movimiento de liberación kurdo y su líder encarcelado Abdullah Öcalan.
La administración autónoma de Rojava demostró que existe una alternativa al dominio de las dinastías autocráticas y las teocracias brutales en Oriente Medio. Sin embargo, la revolución tiene muchos enemigos, entre los que destaca el Estado turco colonialista bajo el liderazgo del neo-otomano Recep Tayyip Erdoğan. Para socavar la autodeterminación kurda, el Estado turco lleva mucho tiempo patrocinando a grupos fundamentalistas en Siria, dando cobijo a Hayat Tahrir al-Sham (HTS), afiliado a Al Qaeda, cultivando una fuerza títere en el Ejército Nacional Sirio (SNA) y facilitando el flujo de dinero, personal y armas al Estado Islámico (ISIS).
Sin embargo, Turquía no es la única fuerza geopolítica que ha tratado de establecer su hegemonía en el noreste de Siria. Francia colonizó Siria a principios del siglo XX; el Reino Unido desempeñó un papel fundamental en la división del pueblo del Kurdistán en cuatro naciones. Más tarde, a partir de la década de 1990, el Gobierno de los Estados Unidos de América libró una generación de guerras en el vecino Irak, lo que desestabilizó drásticamente toda la región y contribuyó al auge de grupos fundamentalistas suníes como Al Qaeda. El Estado ruso apoyó al régimen de Assad militar, económica y políticamente; Vladimir Putin fue el principal garante de su existencia frente al levantamiento popular que se convirtió en la revolución siria. Junto con sus homólogos en Washington D. C., Putin está estableciendo ahora vínculos militares y económicos con el nuevo régimen sirio, ayudándole a consolidar su control del poder. La familia de Donald Trump tiene amplios vínculos comerciales con Qatar, y los intereses estratégicos de su administración coinciden en gran medida con los del eje geopolítico suní global en el que participan el Gobierno turco y los Estados del Golfo, especialmente en lo que respecta a Irán.
En muchos sentidos, los movimientos fundamentalistas como Al Qaeda y el ISIS son consecuencia de la inestabilidad que diversas potencias extranjeras han infligido a toda la región. A pesar de su retórica sobre la «guerra contra el terrorismo», estos imperios han traído la guerra, el terror y un enorme sufrimiento a esta tierra.
Atrapado en la lucha por el dominio de la región entre las potencias rivales de Estados Unidos, Rusia, Turquía, Israel e Irán, el proyecto revolucionario autónomo de Rojava nunca tuvo futuro en los planes de ningún imperio o Estado-nación.
En 2018 y 2019, el ejército turco y su representante sirio, el SNA, ocuparon los territorios de Afrin y Serekaniye, purgando inmediatamente a la población kurda autóctona de estas zonas. Tras el rápido colapso del régimen de Assad en 2024, el Gobierno de Transición Sirio (STG), liderado por HTS, busca ahora imponer la bandera del nacionalismo y el sectarismo árabe suní en todos los territorios de Siria. El nuevo ejército sirio ha avanzado con brutalidad, con el objetivo de destruir los logros más importantes de la revolución de Rojava: la liberación de las mujeres y la coexistencia relativamente pacífica y el autogobierno de todos los grupos étnicos. Hay cientos de vídeos y fotografías que registran los crímenes cometidos por los soldados del gobierno de transición durante su avance en 2025 y 2026. En enero de 2026, muchos se grabaron a sí mismos mutilando los cuerpos de las mujeres combatientes y cortándoles las trenzas como trofeos.
La mayoría de las tierras que la revolución liberó del ISIS están ahora de nuevo en manos de fascistas teocráticos: Manbij, Tabqa, Raqqa, Deir ez-Zor, Shaddadi. Como internacionalistas, participamos en la liberación de gran parte de este territorio, luchando codo con codo con nuestros amigos y amigas árabes y kurdos. Muchos de nuestros compañeros y compañeras sacrificaron sus vidas por la revolución en estos lugares. Es doloroso ver cómo se deshacen estos logros.
Los gobiernos occidentales han dado luz verde a Damasco para someter a Rojava a la amenaza de una guerra de exterminio. Son tan responsables de la situación como Turquía y el STG. Sí, la coalición militar occidental desempeñó un papel en la lucha contra el ISIS; su apoyo fue fundamental en la defensa de Kobani en 2014 y la liberación de Raqqa en 2017. Eso solo hace que su traición a las SDF sea más instructiva: están dispuestos a utilizar al pueblo kurdo como carne de cañón, pero prefieren ver una limpieza étnica en Rojava antes que un experimento multiétnico e igualitario que escape al control de los Estados-nación.
Los jefes de estos gobiernos se apresuraron a estrechar la mano de Abu Mohammad al-Julani después de que la llegada del HTS a Damasco lo llevara al poder. Al mismo tiempo que estos gobiernos declaran que esperan con interés trabajar con el nuevo gobierno sirio para combatir al ISIS, los partidarios y simpatizantes del ISIS se encuentran en las filas del STG, mostrando su banderas.
Las promesas de Al-Julani de proteger a los grupos minoritarios han resultado ser falsas. En primer lugar, las fuerzas de Al-Julani se dirigieron al oeste para masacrar a los alauitas. Luego, se dirigieron al sur para diezmar a los drusos. A continuación, con la bendición de los gobiernos de Turquía, Estados Unidos, Francia e Israel, avanzaron hacia el este para atacar a los kurdos y a la diversa gama de otras comunidades que se atreven a defender el proyecto compartido de una sociedad multiétnica y multirreligiosa.
Para evitar que el Gobierno sirio fabricara la narrativa de que el pueblo kurdo estaba ocupando tierras árabes y haciendo la guerra al pueblo árabe, las SDF se retiraron a las zonas de mayoría kurda, donde lograron detener el avance de las fuerzas gubernamentales. Gracias a una feroz resistencia, consiguieron bloquear el plan original de aniquilar físicamente Rojava, lo que obligó a Damasco a volver a la mesa de negociaciones. Pero el actual alto el fuego es frágil, los pasos para integrar Rojava en el Estado sirio son vagos y queda por ver hasta qué punto el Gobierno sirio cumplirá sus promesas.
El ejército sirio aún no ha levantado el asedio de Kobane. Cientos de miles de personas desplazadas siguen sin poder regresar a sus hogares.
Como internacionalistas, condenamos a los gobiernos estadounidense, ruso y europeo. Esta traición es solo la última de una larga lista de crímenes contra la humanidad. Para nosotros está claro que todos los Estados-nación operan sin ética ni moralidad. La maquinaria del Estado no tiene humanidad y las personas que dirigen este sistema también han perdido la suya. La extracción de petróleo y recursos, las rutas comerciales, las esferas de influencia y la hegemonía política y militar son el lenguaje y los principios del imperio. Según la lógica imperial, esta última traición al pueblo kurdo por parte del gobierno estadounidense constituye un mero cambio de política, independientemente de la cantidad de sangre que derrame.
Mientras las fuerzas enemigas sitian Kobanê y vuelven a poner sus miras en Heseke, Til Temir y Qamişlo, seguimos comprometidas con la defensa de la revolución. Solo el tiempo dirá si el actual alto el fuego se mantendrá. Cada vez que las SDF han rechazado las condiciones inaceptables que Damasco pretende imponer, las fuerzas del STG aprovechan la oportunidad para desatar una campaña de terror contra la población mientras culpan a las SDF. Sin embargo, una mayor representación simbólica kurda y otras comunidades en el Gobierno y la sociedad sirios no resolverá nada. Mientras el islam fundamentalista, la violencia sectaria y la política de centralización impulsen el régimen de Al-Julani, no habrá una paz duradera en Siria.
Esta crisis ha puesto de relieve los principales objetivos del movimiento en Rojava: defender a las personas que viven aquí, resolver los conflictos por medios políticos en lugar de militares y permitir que las personas se organicen como consideren oportuno. Todos estos valores siguen intactos, a pesar de que las SDF y la administración autónoma de Rojava se han visto obligadas a aceptar un tratado de paz en condiciones desfavorables.
En respuesta al acuerdo, algunas personas fuera de Rojava están describiendo la revolución como derrotada, mientras que, al mismo tiempo, algunas de nosotras seguimos en posiciones defensivas alrededor de Rojava con rifles en las manos, todavía preparados para impedir el avance del enemigo. Las revoluciones no son derrotadas por decisiones impuestas desde arriba, sino que están determinadas por lo que la gente común decide hacer, incluso en las condiciones más adversas. Pase lo que pase, seguiremos luchando por esta revolución, codo con codo con ella y desde dentro de ella. Se trata de un revés, pero no es el final de la historia.
Mientras seamos capaces de organizarnos con la gente que nos rodea, de ofrecer espacio a los compañeros internacionalistas, de promover la educación y la formación colectivas, de avanzar en la causa de una sociedad autogestionada que coexista en la diversidad y ejerza la libertad de las mujeres, seguiremos haciendo todas estas cosas. El acuerdo con Damasco puede obligarnos a llevar a cabo estas actividades de forma diferente, pero no nos detendrá. No será fácil poner fin a lo que ha comenzado aquí.
Hacemos un llamamiento a todas las personas anarquistas, socialistas, antifascistas e internacionalistas para que sigan comprometidos con la defensa de la revolución de Rojava y las comunidades que forman parte de ella, independientemente de lo que ocurra en las negociaciones entre los responsables de las Fuerzas Democráticas Sirias (SDF) y el Gobierno sirio.
La preservación del poder y la autonomía de los pueblos en tierras lejanas comienza en tu propio frente interno, especialmente en los países que son actores poderosos en la política internacional. Hemos aprendido con humildad de la revolución en Rojava: de sus formas de organización, de su espíritu revolucionario, de la disposición de los participantes al sacrificio y de su valentía frente a enemigos poderosos. Entendemos que nuestras armas y nuestros cuerpos por sí solos no pueden competir con las máquinas de guerra del imperio y los Estados-nación modernos. Para contrarrestar a un enemigo así se necesitará una guerra popular revolucionaria global.
Sin cambios fundamentales en el orden internacional, Rojava y todas las revoluciones sociales y movimientos de liberación estarán siempre a merced de las grandes potencias. Estas se aprovecharán de nuestros experimentos cuando les convenga y luego nos abandonarán y aplastarán cuando ya no les sirvamos. La única forma de neutralizar esta amenaza es participar en la cooperación y la organización internacionalistas, uniendo nuestras luchas a nivel mundial. Hoy en día, la defensa de Rojava es un frente y un punto focal de esos esfuerzos.
Para ofrecer apoyo práctico de forma inmediata, puedes hacer donaciones a proyectos como Heyva Sor, Riseup4Rojava y Tekoşîna Anarşîst, y dar a conocer la difícil situación de Rojava a través de las redes sociales, comunicados de prensa, distribución de fanzines y libros, y proyección de películas.
Como estrategia organizativa a largo plazo, podemos conectar la lucha kurda con otros frentes que libran luchas paralelas. En Estados Unidos, la violencia racista que está perpetrando el ICE para promover la cleptocracia de Trump refleja la estrategia de al-Julani, que ha otorgado cargos gubernamentales y militares a los yihadistas que están cometiendo masacres con el fin de integrar por la fuerza a las comunidades minoritarias en una «Siria unificada». Además de difundir información y narrativas, también debemos conectar las necesidades concretas de las personas con ideas políticas sobre cómo podemos satisfacerlas juntas, creando redes y grupos de apoyo mutuo que puedan conectar a personas de diversos orígenes. Por último, aunque la política electoral nunca funcionará como vehículo para un cambio fundamental, en algunos lugares puede ser posible presionar a los políticos para que no sean cómplices de permitir que se produzca una limpieza étnica en Rojava o en otros lugares.
Escribimos como internacionalistas anarquistas procedentes de los tres imperios más poderosos de nuestro tiempo: Estados Unidos, Rusia y China. En un Planeta que se precipita hacia la catástrofe ecológica y una tercera guerra mundial, buscamos trascender las líneas divisorias geopolíticas y las dicotomías políticas represivas para luchar codo con codo contra nuestros opresores. Si queremos crear un nuevo sistema global basado en la autonomía, la justicia y la pluralidad social, es necesario desmantelar el actual sistema de Estados-nación, explotación económica y patriarcado. Se nos habla de guerras entre imperios, pero allá donde miramos solo vemos guerras de todo tipo y forma contra el pueblo. Por lo tanto, la destrucción de los imperios debe venir desde dentro, desde el pueblo, a través de nuestra propia iniciativa autoorganizada.
Con saludos revolucionarios y respeto.
Nosotras, las mujeres de Kongra Star, iniciamos la campaña Women Defend Rojava para coordinar la resistencia internacional en solidaridad con las mujeres del norte y el este de Siria y la revolución de Rojava, contra la guerra de ocupación del estado turco.
Durante más de un año, el ejército turco ha ocupado ilegalmente la ciudad y la región de Afrin. Esto ha tenido un impacto particular en las mujeres de la región, con violaciones, secuestros y violencia de género utilizados sistemáticamente como armas de guerra. El ejército turco y las milicias yihadistas, que son financiadas y apoyadas por el estado turco, trabajan conjuntamente en estos objetivos, y han impuesto por la fuerza la ley Sharia a mujeres de todas las creencias.
El Estado turco amenaza con realizar una invasión directa a lo largo de toda la frontera con Siria, que actualmente está autogobernada por la población de la región, bajo la Administración Autónoma del Norte y del Este de Siria. Esta región, comúnmente conocida como Rojava, fue liberada por las fuerzas revolucionarias de los fascistas del Estado Islámico (Daesh), trayendo paz y libertad. Erdogan y su gobierno han dejado claras sus intenciones: acabar con la revolución.
La revolución de Rojava es una revolución de todas las mujeres del mundo. Las mujeres kurdas, árabes, asirias, asirias, ezidi y otras mujeres de la región han inspirado y dado esperanza a miles de mujeres de todos los continentes, que luchan e imaginan un mundo mejor. La revolución posiciona la lucha antipatriarcal como la batalla más importante, y miles de personas han sido capaces de conectar la revolución con las luchas comunes en sus propios territorios. Muchas mujeres de todo el mundo han participado desde el principio en la revolución, algunas de ellas, viajando a Rojava para unirse a la lucha sobre el terreno.
Las combatientes de las fuerzas de defensa de la mujer YPJ (Unidades de Protección de las Mujeres) asumieron un papel central en la derrota militar de Daesh, y más ampliamente, las mujeres de la revolución de Rojava han dedicado toda su vida a su libertad y a la libertad de sus comunidades. Esta es también la libertad de todas las mujeres y todos los hombres que quieren crear un mundo mejor, basado en la verdadera liberación de género, los principios ecológicos y los valores socialistas. Nuestras libertades están vinculadas, por lo que representa la revolución, por los principios del internacionalismo y por los vínculos internacionales que ya se han establecido.
Esto significa que cuando el Estado turco ataca Rojava, nos ataca a todas. Women Defend Rojava tiene como objetivo conectar a las mujeres que se ponen de pie, se mantienen unidas y se manifiestan en contra de los ataques turcos. Publicamos voces de resistencia de las mujeres de Rojava y mensajes de solidaridad de todo el mundo. Sólo la fuerza de las mujeres organizadas puede defender Rojava, y con ello demostraremos que las mujeres de la región no están solas. Con sus voces, nuestra voz se hará más fuerte.
Qeremos coordinar acciones de solidaridad para tener una presencia internacional unida. Hacemos un llamamiento a los grupos y a los individuos para que actúen y compartan los resultados con nosotras. Haremos correr la voz de marchas, manifestaciones, ocupaciones, declaraciones y cartas, mensajes de solidaridad y cualquier acción que se tome en la lucha contra la ocupación y el fascismo.
En todos nuestros diferentes colores, pero juntos en nuestros objetivos, detendremos la guerra del Estado turco contra la mujer, la democracia y la libertad.
¡Nos uniremos, resistiremos y defenderemos!
https://womendefendrojava.net/es/sobre-nosotras/
No hay comentarios:
Publicar un comentario